Posted by: npnfe | เมษายน 28, 2009

ประเพณีการไหว้เจ้าพ่อแสนเมือง

ประเพณีการไหว้เจ้าพ่อแสนเมือง

 

 

 

 

   12   

        เป็นความเชื่อที่ชาวบ้านเนินมะปรางได้รับมาจากปู่ย่า ตายาย  และได้ถือปฏิบัติสืบทอดกันมากกว่า 70 ปี    แม้ว่าเทคโนโลยีวิทยาการสมัยใหม่ได้หลั่งไหลเข้ามาในเขตบ้านเนินมะปรางเป็นอย่างมาก   แต่ก็มิได้ทำให้ความเชื่อของชาวบ้านเปลี่ยนแปลงไปได้เลย

ที่ตั้งเจ้าพ่อแสนเมือง

13
      สถานที่ตั้งศาลเจ้าพ่อแสนเมือง   ตั้งอยู่ตรงข้ามกับวัดเนินมะปราง    หมู่ที่  2  ตำบลเนินมะปราง   อำเภอเนินมะปราง  จังหวัดพิษณุโลก  มีเนื้อที่ประมาณ 1 ไร่  2  งาน 

14

บริเวณที่ตั้งศาลเจ้าพ่อแสนเมือง ชาวบ้านเรียกกันว่า  “ดงหอ” เพราะศาลเจ้าพ่อภาษาพื้นบ้านเรียกว่า “หอ” และบริเวณที่ตั้งของศาลมีแมกไม้ขนาดใหญ่เป็นจำนวนมากซึ่งตั้งแต่มีการตั้งศาลขึ้นมากไม่มีการตัดต้นไม้เลย จึงทำให้บริเวณนี้มีสภาพเป็นดง  ชาวบ้านจึงเรียกตามสภาพที่เห็นว่าดงหอ
การเลือกที่ตั้งของศาลเจ้าพ่อแสนเมือง

        การเลือกที่ตั้งของศาลเจ้าพ่อแสนเมืองมิใช่จะตั้งตรงไหนก็ได้  ต้องมีการเลือกสถานที่ที่เหมาะสมเสียก่อน  ผู้นำของหมู่บ้านเป็นผู้ทำพิธีโดยการเสี่ยงทาย  ของที่ใช้ในการเสี่ยงทายได้แก่  ข้าวเปลือก  ข้าวสาร  ขั้นน้ำสองใบ  โดยนำข้าวสารใส่ลงในขันใบที่หนึ่ง  และนำข้าวเปลือกใส่ลงในขันในที่สอง  นำขันทั้งสองใบคว่ำไว้  ณ  บริเวณที่ต้องการตั้งศาลเป็นเวลา 3 วัน  เมื่อเปิดขันดูถ้าหากว่าเมล็ดข้าวสารและเมล็ดข้าวเปลือกอยู่สลับที่กัน   แสดงว่าบริเวณนั้นเป็นสถานที่ที่เจ้าพ่อแสนเมืองเลือกแล้ว   แต่ถ้ามีการเสี่ยงทายแล้วเมล็ดข้าวยังคงอยู่เหมือนเดิมก็ต้องไปเลือกที่แห่งใหม่จนกว่าจะได้ที่เหมาะสม
 เมื่อเลือกได้แล้วก็ตั้งหลัดเมืองขึ้น  4  เสา  จากนั้นจึงตั้งศาลขึ้น 4 ศาล  ดังนี้
 ศาลที่ 1  ชื่อว่า  ท้าวแสนเมือง
 ศาลที่ 2 และ 3  ชื่อว่า   สองศรีพี่น้อง
 ศาลที่ 1  ชื่อว่า  ศาลเจ้าปู่

15
บุคคลที่มีหน้าที่ในการทำพิธี
 
 บุคคลที่มีหน้าที่ในการทำพิธีการไหว้เจ้าพ่อแสนเมือง  มีดังนี้
 1.เจ้าพ่อกวน   เป็นผู้นำในการทำพิธีตั้งแต่แรกเริ่มจนกระทั้งเสร็จสิ้นพิธี
 ตำแหน่งนี้จะหมดวาระลงก็ต่อเมื่อเสียชีวิต
 2.แสน มีได้หลายคนทำหน้าที่เป็นผู้ช่วยเจ้าพ่อกวน  เมื่อเจ้าพ่อกวนหมดวาระลง    แสนคนใดคนหนึ่งจะได้รับเลือกเป็นเจ้าพ่อกวน
 3.นางแต่ง  มีหน้าที่จัดเตรียมข้าวปลาอาหาร  หวานคาวเครื่องเซ่นไหว้ต่างๆที่
 ชาวบ้านนำมาถวายเจ้าพ่อแสนเมือง
 4.คนใช้  มีหน้าที่รับใช้เจ้าพ่อกวนในบริเวณพิธี

เครื่องเซ่นไหว้เจ้าพ่อแสนเมือง
 
 การเตรียมเครื่องเซ่นไหว้  ชาวบ้านต้องเตรียมไว้ล่วงหน้า  เพราะทุกอย่างต้องทำให้สุกก่อน  และอาจจะขาดตลาด  เครื่องเซ่นไหว้เจ้าพ่อแสนเมืองมีดังนี้
 1.ข้าวสวยหรือข้าวเหนียว
 2.หัวหมู
 3.ไก่
 4.เหล้าขาว
 5.ดอกไม้ธูปเทียน
 6.น้ำดื่ม
 7.ขนมไทยที่เป็นขนมแห้ง
 8.หมากพลู
 9.ด้ายผูกข้อมือ
 10.ไข่ป่าม (ไข่ที่ทอดบนใบตอง  โดยไม่ต้องใส่น้ำมัน)

       สิ่งของต่างๆเหล่านี้  ชาวบ้านจะเป็นผู้เตรียมมาเอง  แต่จะมีอยู่สิ่งหนึ่งที่เป็นของเซ่นไหว้ส่วนกลาง   โดยการที่ชาวบ้านช่วยกันบริจาคเงินตามแต่ศรัทธาซื้อมา   ก็คือ หมูเป็น  ซึ่งหมูเป็นนี้ชาวบ้านจะช่วยกันชำแหละที่บริเวณศาลเจ้าพ่อ  หลังจากที่ได้มอบกันศาลเจ้าพ่อแสนเมืองแล้ว   จากนั้นก็นำไปย่างจนสุก  เท่านั้นยังไม่พอต้องนำไปต้มในกระทะใบบัวให้สุกอีกครั้ง  แล้วตักแจกแก่ชาวบ้านที่มาร่วมพิธีได้รับประทานกันทั่วหน้า  เพราะชาวบ้านมีความเชื่อว่า  ถ้าได้รับประทานหมูเจ้าแสนเมืองแล้วจะทำให้ตนเองอยู่เย็นเป็นสุขตลอดปี

การไหว้เจ้าพ่อแสนเมือง
ประเพณีการไหว้เจ้าพ่อแสนเมือง
     การไหว้เจ้าพ่อแสนเมือง  จัดในวันอังคารข้างขึ้นของเดือนแปด  ก่อนวันเข้าพรรษา 1 สัปดาห์  ประเพณีนี้ชาวบ้านเรียกว่า  “การเลี้ยงเจ้าบ้าน” ตลอดระยะเวลาเข้าพรรษา 3 เดือน จะไม่มีการแก้บนใดๆทั้งสิ้น เมื่อพ้นจากวันเข้าพรรษาแล้วจะมีวันทีห้ามแก้บนอย่างเด็ดขาดคือ   วันพุธ   วันพระ 8 ค่ำ และ 15 ค่ำ  ก่อนวันทำพิธี 1 วัน  ชาวบ้านจะมาช่วยกันทำความสะอาดบริเวณศาลโดยการเก็บกวาดใบไม้  เศษใบไม้แห้ง   ซึ่งตลอดระยะเวลา 1 ปีเต็ม   จะไม่มีการการเก็บกวาดแต่อย่างใด  จากนั้นก็ช่วยกันตกแต่งศาล   หรือตกแต่งหอเสียใหม่  การตกแต่งศาลนั้นจะต้องตกแต่งกันทุกปี  สิ่งที่นำมาตกแต่งได้แก่  ฝาดาว  บันไดแก้ว   โซ่  หลักเมือง  พวงมาลัย  เป็นต้น

พิธีทำบุญกลางบ้าน..ไหว้ศาลเจ้าพ่อแสนเมือง
จัดขึ้นประมาณเดือน 8 ไทย หรือเดือนกรกฎาคม แรมข้างขึ้น วันอังคาร หรือวันพฤหัสบดี ของทุกปี เพื่อให้เจ้าพ่อแสนเมืองคุ้มครองลูกหลานให้อยู่เย็นเป็นสุขและเป็นที่ยึดเหนี่ยวจิตใจ
ความเชื่อที่มีอิทธิพลต่อชีวิตความเป็นอยู่ของชาวบ้าน

 ความเชื่อที่ชาวบ้านยอมรับนับถือต่อเจ้าพ่อแสนเมืองมีดังนี้
 1.ความเป็นสิริมงคลแก่ตนเองและครอบครัว
 2.เป็นที่พึ่งทางใจเมื่อยามทุกข์ยาก
 3.ทำให้ครอบครัวมีความสุขความเจริญ  มีโชคลาภ
 4.ทำให้คนในชุมชนมีความรักสามัคคีกัน
 5.เป็นสิ่งที่ควบคุมความประพฤติของคนในชุมชนให้ทำแต่ความดี

 
ปัญหาบางประการที่เกี่ยวข้องกันประเพณีการไหว้เจ้าพ่อแสนเมือง  พอสรุปได้ดังนี้
 1.การเปลี่ยนแปลงสิ่งแวดล้อมทางสังคม   ค่านิยม  ความเชื่อ  ซึ่งสังคมเนินมะปรางเริ่มเป็นสังคมเมืองมากขึ้น   คนมักมุ่งถึงตนเองก่อนอื่น   ความเอื้อเฟื้อเผื่อแผ่ซึ่งกันและกันในบางเรื่องลดน้อยถอยลง
 2.วัฒนธรรมสมัยใหม่เข้ามามาก  ทำให้คนรุ่นหลังไม่ค่อยประพฤติปฏิบัติตามคนรุ่นก่อน  จะเห็นได้จากคนที่มาร่วมในพิธีมีแต่คนที่อายุเกือบทั้งสิ้น  คนหนุ่มสาวมีน้อยมาก
 3.ภาวะทางเศรษฐกิจในปัจจุบัน   เป็นเหตุผลหนึ่งที่ทำให้คนในท้องถิ่นต้องไปหางานทำในกรุงเทพฯ    หรือต่างจังหวัดกันมาก   เมื่อถึงวันทำพิธีไหว้เจ้าพ่อแสนเมือง 
คนเหล่านี้ยังต้องทำงานจึงทำให้ไม่สามารถเดินทางมาร่วมพิธีได้

16

About these ads

ใส่ความเห็น

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Connecting to %s

หมวดหมู่

ติดตาม

Get every new post delivered to your Inbox.

%d bloggers like this: